Cambridge Dictionary chính thức lựa chọn “Human” (Con người) là Từ của năm 2026 (Word of the Year 2026), phản ánh một xu hướng đáng chú ý trong thời đại AI: Khi nội dung do trí tuệ nhân tạo tạo ra ngày càng phổ biến, những sản phẩm được thực hiện bởi con người lại trở thành điều cần được nhấn mạnh.

Trước đây, trong những cụm từ như “written by” (được viết bởi) hay “made by” (được tạo ra bởi), yếu tố con người thường được mặc nhiên hiểu mà không cần phải nhấn mạnh. Nhưng giờ đây, “human” (con người) lại trở thành một nhãn nhận diện riêng biệt.
Vì sao lại là “Human”?
Từ “human” đã xuất hiện trong tiếng Anh từ thế kỷ XV. Theo Cambridge Dictionary, một trong những nghĩa của tính từ này là “mang những phẩm chất, khiếm khuyết và cảm xúc của con người, trái ngược với thần linh, động vật hoặc máy móc”.
Thông qua việc phân tích dữ liệu ngôn ngữ, các xu hướng trực tuyến và thói quen tìm kiếm, Cambridge nhận thấy sự gia tăng trong cách sử dụng những từ ghép như: “human-made” (do con người tạo ra), “human-written” (do con người viết) hay “human-generated” (do con người sáng tạo).
Những cách diễn đạt này không chỉ mô tả đặc tính của con người mà còn được dùng để xác định rõ ai là người tạo ra một sản phẩm, hoặc ai đang nắm quyền kiểm soát quá trình thực hiện.
Trong suốt lịch sử, tính từ “human” chủ yếu được sử dụng để phân biệt con người với động vật và thần linh, rồi sau này là máy móc. Nhưng khi AI trở nên phổ biến, từ này ngày càng mang thêm một sắc thái mới: nhấn mạnh rằng một tác phẩm, nội dung hay sản phẩm được tạo ra bởi con người, thay vì trí tuệ nhân tạo.
Liệu sự bùng nổ của nội dung do AI tạo ra, đặc biệt là hiện tượng “AI slop” (nội dung AI chất lượng thấp, được sản xuất hàng loạt), có đang khiến chúng ta trân trọng hơn, thậm chí khao khát hơn, những dấu ấn sáng tạo thực sự của con người?
Sự thay đổi này có thể đơn thuần là một bước phát triển tự nhiên của ngôn ngữ, phản ánh mức độ phổ biến của AI trong cuộc sống. Nhưng nó cũng có thể cho thấy một điều đáng chú ý hơn: bước ngoặt trong cách con người nhìn nhận và ứng xử với trí tuệ nhân tạo.
“AI đang thay đổi cách chúng ta nói về việc làm người”, Colin McIntosh, chuyên gia từ điển học tại Cambridge Dictionary, nhận định. Ông đặt ra câu hỏi về mức độ mà con người sẵn sàng giao phó khả năng tư duy của mình cho máy móc.
Cambridge cũng đặt vấn đề liệu sự lan tràn của những nội dung tạo sinh chất lượng thấp, thường được gọi là “AI slop”, có đang khiến công chúng đánh giá cao hơn những tác phẩm mà họ biết chắc được thực hiện bởi con người hay không.
Khi yếu tố “do con người sáng tạo” trở thành một giá trị cần được chứng nhận
Sự phân biệt giữa nội dung do con người và AI tạo ra đã bắt đầu xuất hiện ngay trên bìa sách. Vào tháng 3, Authors Guild (Hiệp hội Tác giả Hoa Kỳ) đã mở rộng chương trình chứng nhận “Human Authored” (Do con người sáng tác) cho các tác giả có sách được xuất bản tại Mỹ.
Nhãn chứng nhận này xác nhận rằng phần nội dung văn bản của một cuốn sách được viết bởi con người, đồng thời vẫn cho phép sử dụng AI ở mức độ hạn chế cho những công việc hỗ trợ như kiểm tra và hiệu đính lỗi. Độc giả cũng có thể tra cứu cơ sở dữ liệu công khai để kiểm tra xem một đầu sách đã được chứng nhận hay chưa.
Điều này cho thấy việc một tác phẩm được tạo ra bởi con người đang dần trở thành một yếu tố nhận diện có giá trị riêng, thay vì điều hiển nhiên như trước đây.
Những công việc nào nên tiếp tục thuộc về con người?
Cambridge cũng đề cập đến cuộc tranh luận về những lĩnh vực mà con người nên tiếp tục giữ vai trò chủ đạo, thay vì giao hoàn toàn cho AI.
Tỷ phú Bill Gates từng cho rằng chăm sóc con người là một trong những công việc như vậy. Theo ông, giá trị cuối cùng của AI cần được đánh giá dựa trên mức độ công nghệ này thực sự cải thiện cuộc sống của con người.
Trong khi đó, Geoffrey Hinton, nhà khoa học đoạt giải Nobel và được mệnh danh là một trong những “cha đẻ của AI”, cảnh báo về những rủi ro khi phát triển các hệ thống có thể hành động theo những cách mà con người khó hiểu hoặc khó kiểm soát.
Những quan điểm này phản ánh một câu hỏi ngày càng quan trọng: Khi AI có thể đảm nhiệm nhiều công việc vốn thuộc về con người, đâu là những vai trò chúng ta vẫn muốn tự mình thực hiện?
“Human” vượt qua những ứng viên nào?
Bên cạnh “human”, Cambridge Dictionary còn cân nhắc một số từ ngữ nổi bật khác trong năm 2026, bao gồm:
- Agent: Chỉ các hệ thống AI có khả năng tự thực hiện nhiệm vụ mà không cần con người trực tiếp điều khiển từng bước.
- Analogue: Gắn với xu hướng quay trở lại những hoạt động không phụ thuộc vào môi trường kỹ thuật số, như đan len hay nghe nhạc bằng đĩa than.
Việc lựa chọn “human” cũng tiếp nối những chủ đề liên quan đến AI từng xuất hiện trong danh sách Từ của năm của Cambridge.
Năm 2023, Cambridge chọn “hallucinate” (ảo giác), khi hiện tượng AI tạo ra những câu trả lời sai lệch hoặc bịa đặt bắt đầu thu hút sự chú ý.
Đến năm 2025, từ “parasocial” (mối quan hệ một chiều) được vinh danh, phản ánh sự gia tăng của những mối quan hệ mang tính cảm xúc một chiều với người nổi tiếng, cũng như với các AI đồng hành.
Trong những năm gần đây, nhiều tổ chức từ điển khác cũng lựa chọn những thuật ngữ liên quan đến công nghệ như “AI”, “slop” và “vibe coding” làm Từ của năm.
Giữa làn sóng AI đang thay đổi cách chúng ta làm việc, sáng tạo và giao tiếp, việc Cambridge Dictionary lựa chọn một từ tưởng chừng đơn giản như “human” lại mang ý nghĩa đặc biệt: Khi máy móc ngày càng có thể làm được những điều giống con người, chính yếu tố con người lại trở thành điều cần được nhấn mạnh và trân trọng hơn bao giờ hết.










Nhập hội Sáng tạo cùng RGB: