Nhân Ngày Quốc tế Bảo tàng, UNESCO vừa bắt tay với BBDO Paris để triển khai chiến dịch toàn cầu đầu tiên dành cho bảo tàng ảo các hiện vật văn hóa bị đánh cắp.
Buôn lậu và đánh cắp di sản văn hóa từ lâu đã trở thành một trong những vấn đề lớn nhất của ngành bảo tồn, khiến nhiều quốc gia mất đi một phần lịch sử và bản sắc của chính mình. Để đối phó với thực trạng này, trong khuôn khổ hội nghị Mondiacult vào tháng 9 năm ngoái, UNESCO từng giới thiệu dự án “Virtual Museum of Stolen Cultural Objects”: bảo tàng ảo đầu tiên trên thế giới dành riêng cho các tác phẩm và hiện vật đã biến mất khỏi đời thực.
Điều đặc biệt nằm ở chỗ đây không phải kiểu trang web bảo tàng thông thường. Không gian kỹ thuật số này được thiết kế bởi kiến trúc sư Diébédo Francis Kéré cùng studio sáng tạo Makemepulse, cho phép người dùng “đi bộ” giữa những tác phẩm vốn không còn tồn tại trong không gian vật lý. Thay vì trưng bày hiện vật thật, bảo tàng tái tạo lại sự hiện diện của những món đồ đã bị đánh cắp, biến khoảng trống thành trải nghiệm thị giác có thật.
UNESCO cho biết dự án không chỉ mang tính biểu tượng hay phục vụ truyền thông ngắn hạn. Kể từ khi ra mắt, đã có bốn hiện vật giá trị được hoàn trả về quốc gia gốc nhờ quá trình nhận diện và nâng cao nhận thức từ nền tảng này. Trong số đó có chiếc mũ vàng Coțofenești – báu vật khảo cổ hơn 2.500 năm tuổi đã được trao trả về Romania.
Ngày 18/5/2026, đúng dịp International Museum Day, UNESCO chính thức tung chiến dịch quảng bá toàn cầu đầu tiên cho dự án. Được phát triển bởi agency BBDO Paris, campaign tập trung vào ý tưởng “sự vắng mặt”. Loạt print ad và social content tái hiện các bảo tàng, di chỉ khảo cổ và công trình lịch sử trong trạng thái hoàn toàn trống rỗng sau khi các cổ vật bị lấy đi.
Những khoảng trống đó trở thành ẩn dụ cho ký ức tập thể bị phá vỡ bởi nạn cướp bóc văn hóa. Thay vì cho người xem nhìn thấy món đồ bị đánh cắp, chiến dịch khiến họ cảm nhận trực tiếp sự mất mát thông qua chính khoảng không còn sót lại.
Song song với đó, UNESCO cũng triển khai hệ thống truyền thông quy mô toàn cầu gồm video, print, OOH, social media và PR nhằm đưa người dùng truy cập trực tiếp vào nền tảng bảo tàng ảo. Mục tiêu của tổ chức là biến mỗi người truy cập thành một “người quan sát” mới trong cuộc chiến chống buôn lậu di sản văn hóa.
Theo một cách nào đó, đây không chỉ là chiến dịch về bảo tàng hay nghệ thuật, mà còn là nỗ lực khiến những thứ đã bị đánh cắp khỏi lịch sử trở nên “hiện diện” trở lại trên Internet.
Nhập hội Sáng tạo cùng RGB: