Ít nghệ sĩ nào hiểu giá trị của sự không hoàn hảo rõ như Salvador Dalí. Câu nói nổi tiếng của ông: “Đừng sợ sự hoàn hảo, bởi bạn sẽ chẳng bao giờ đạt tới nó” đã nhìn chủ nghĩa hoàn hảo (thứ mà rất nhiều người trong chúng ta mắc phải) theo một cách hữu ích hơn: hãy ngừng chạy theo nó.
Câu nói xuất hiện trong The Secret Life of Salvador Dalí, cuốn tự truyện năm 1948, nơi Dalí nhìn lại cuộc đời, tham vọng và triết lý nghệ thuật của mình. Và thông điệp ấy dường như càng phù hợp hơn với cách chúng ta sáng tạo ngày nay.
Các phần mềm nghệ thuật số như Photoshop, Rebelle hay Procreate chưa bao giờ mạnh mẽ và linh hoạt đến thế. Đi kèm với đó là khả năng kiểm soát tác phẩm gần như vô hạn: bạn có thể phóng to từng chi tiết, hoàn tác một nét cọ, chỉnh lại đường cong, thay đổi một chút màu sắc, ánh sáng hay tạo thêm một phiên bản khác.
Ngay cả khi sáng tác bằng phương pháp truyền thống, bạn vẫn có thể scan tác phẩm, đưa vào Photoshop và tiếp tục chỉnh sửa mà không sợ phá hỏng bản gốc. Sai sót giờ đây chỉ cách chúng ta một nút Undo hoặc thao tác mở lại file.
Không khó hiểu khi việc thực sự hoàn thành một tác phẩm ngày càng trở nên khó khăn.
Luôn có thêm một chi tiết để chỉnh, một kỹ thuật mới để học, một hình ảnh tham khảo để xem, hay một nghệ sĩ khác dường như đang làm điều bạn muốn làm tốt hơn bạn. Chúng ta vốn cũng không giỏi trong việc ngừng đánh giá bản thân bằng tiêu chuẩn của người khác.
Công cụ càng tinh vi, chúng ta càng dễ tin rằng chỉ cần chỉnh sửa đủ lâu, cuối cùng mọi thứ sẽ trở nên hoàn hảo. Nhưng điều đó sẽ không xảy ra, và đây cũng chính là điều Dalí muốn nói.
“Đừng sợ sự hoàn hảo,
bởi bạn sẽ chẳng bao giờ đạt tới nó”
Với nhiều người, sự hoàn hảo có thể vô tình trở thành mục tiêu thay vì chính quá trình sáng tạo. Bạn có thể tiếp tục chỉnh một tác phẩm rất lâu sau khi nó đã truyền tải đầy đủ điều mình muốn nói. Hoặc dành quá nhiều thời gian tự hỏi liệu nó đã đủ tốt chưa đến mức cuối cùng chẳng bao giờ công bố nó, để rồi rơi vào cảm giác tự nghi ngờ năng lực của chính mình.
Nghệ thuật số càng khiến điều này dễ xảy ra, bởi gần như không có nét cọ, màu sắc hay bố cục nào thực sự phải là phiên bản cuối cùng. Luôn có thể thêm một layer, Undo thêm một lần hoặc tạo thêm một phiên bản mới.
Điều đó không có nghĩa chúng ta nên làm việc vội vàng hay bỏ qua những lỗi rõ ràng cần sửa. Vấn đề nằm ở việc nhận ra khi nào những thay đổi thực sự khiến tác phẩm tốt hơn và khi nào bạn chỉ tiếp tục chỉnh sửa vì chưa thể buông tay.
Đến một thời điểm nào đó, tác phẩm phải rời khỏi màn hình. Và quan trọng hơn, nó phải là tác phẩm của chính bạn, với tất cả những lựa chọn khác thường, những góc cạnh chưa hoàn hảo và dấu vết của quá trình tạo ra nó.
Trong thời đại mà chúng ta có thể chỉnh sửa vô hạn, tham khảo vô tận và những hình ảnh do AI tạo ra có thể trông bóng bẩy chỉ trong thời gian ngắn, có lẽ một hành động sáng tạo cần thiết lại vô cùng đơn giản: biết khi nào nên ngừng chỉnh sửa, nhấn Export và nói rằng tác phẩm đã hoàn thành.
Sau cùng, như Salvador Dalí từng nhắc nhở: “Đừng sợ sự hoàn hảo, bởi bạn sẽ chẳng bao giờ đạt tới nó.”
Nhập hội Sáng tạo cùng RGB: