Trí tuệ nhân tạo đang nhanh chóng trở thành một phần của đời sống hằng ngày, bao gồm cả trong giáo dục. Ngày càng nhiều học sinh sử dụng các công cụ như ChatGPT để làm bài tập, nghiên cứu, hỗ trợ viết hoặc đơn giản là tìm câu trả lời cho các câu hỏi thường gặp. Tuy nhiên, ngày càng nhiều nhà giáo dục, nhà nghiên cứu và nhà hoạch định chính sách lo ngại rằng việc trẻ em tiếp xúc với AI quá sớm có thể mang lại nhiều hệ lụy hơn lợi ích.
Na Uy dường như là một trong những quốc gia đầu tiên hành động. Chính phủ nước này vừa công bố lệnh hạn chế gần như hoàn toàn các công cụ AI tạo sinh đối với học sinh tiểu học, với lý do trẻ em cần phát triển các kỹ năng nền tảng như đọc, viết và toán học mà không phụ thuộc vào AI.
Theo Thủ tướng Jonas Gahr Støre, chính phủ lo ngại AI có thể khiến học sinh bỏ qua những giai đoạn học tập quan trọng trong quá trình phát triển tư duy. Vì vậy, việc rèn luyện khả năng đọc hiểu, viết và tính toán vẫn phải là ưu tiên hàng đầu ở những năm đầu đời.
Dù vậy, Na Uy không hoàn toàn đóng cửa với AI trong giáo dục. Theo hướng dẫn mới, học sinh từ 6 đến 13 tuổi về cơ bản sẽ không được sử dụng các công cụ AI tạo sinh. Nhóm từ 14 đến 16 tuổi có thể sử dụng dưới sự giám sát của giáo viên, trong khi học sinh trung học phổ thông từ 17 đến 19 tuổi sẽ được hướng dẫn cách sử dụng AI một cách có trách nhiệm để chuẩn bị cho đại học và môi trường làm việc trong tương lai.
Những lo ngại này không chỉ xuất phát từ trực giác. Một nghiên cứu gần đây cho thấy ngay cả trong thời gian ngắn, việc phụ thuộc vào AI cũng có thể làm suy giảm khả năng tư duy phản biện độc lập. Những người tham gia nghiên cứu sử dụng AI thường gặp nhiều khó khăn hơn hoặc dễ bỏ cuộc hơn khi sự hỗ trợ đó bị rút đi.
Dù nghiên cứu được thực hiện trên người trưởng thành, nó đặt ra một câu hỏi lớn: nếu người lớn cũng có thể nhanh chóng hình thành sự phụ thuộc vào AI, điều gì sẽ xảy ra khi trẻ em với bộ não đang phát triển sử dụng những công cụ này mỗi ngày?
Đó là câu hỏi mà các nhà giáo dục và chính phủ ngày càng khó bỏ qua. Và quyết định của Na Uy cho thấy một số quốc gia không còn muốn chờ đợi câu trả lời cuối cùng trước khi hành động.
Động thái này cũng nằm trong xu hướng rộng lớn hơn của Na Uy trong việc kiểm soát công nghệ đối với trẻ em. Quốc gia này trước đó đã cấm điện thoại thông minh trong trường học và đề xuất các biện pháp siết chặt quyền truy cập mạng xã hội của trẻ vị thành niên.
Chỉ vài năm trước, ý tưởng hạn chế trẻ em sử dụng mạng xã hội từng bị xem là khó khả thi. Thế nhưng ngày nay, các quy định xác minh độ tuổi, lệnh cấm điện thoại trong trường học và các biện pháp hạn chế mạng xã hội đang ngày càng phổ biến trên thế giới. AI có thể đang đi theo con đường tương tự.
Nhập hội Sáng tạo cùng RGB: